Požiadavki pre e themutnengere podanija thaj terminosi te len prejedninen
Вимоги до оформлення звернень громадян та терміни їх розгляду
Akava si mašinovo preložipen. Kampel kontrola le manušestar, savo džanel karpatsko romani čhib, thaj le juristastar. Dikhen vi o ukrajinsko originalo.
Переклад підготовлено за допомогою ШІ; незалежна мовна та юридична вичитка ще не виконана. У разі розбіжностей звіряйтеся з українським оригіналом. Карпатсько-ромська версія потребує перевірки компетентним носієм мови.
Pravno zaklados
- Konštitucija e Ukrajinakeri
- Zakon e Ukrajinakero "Pal e themutnengere podanija"
- Zakon e Ukrajinakero "Pal o zabezpečinipen e ukrajinsko čhibakero sar themutni čhib"
O pravo e themutnengero te podanen
Pal artiklos 40 e Konštitucijakero e Ukrajinakero savoren si pravo te bičhaven osobne vaj kolektivne pisomne podanija (звернення) vaj te aven osobnones ke organa e themutne mociakere, ke organa e lokalno korkoreskero rajipen thaj ke lengere funkcionara thaj služobne manuša; on si povinne te prejedninen o podanije thaj te den odôvodnime odpoveď ando zakoneha určišardo terminos.
Pal o artiklos 1 e Zakonoskero e Ukrajinakero "Pal e themutnengere podanija" (anglune - Zakon) e Ukrajinakere themutnen si pravo te podanen ke organa e themutne mociakere, e lokalno korkoreskero rajipen, e themutnengere združenija, podnikura, ustanovki, organizaciji, bi o dikhipen pre o vlastnictvosko tipos, ke medija thaj ke funkcionara pal lengere funkčno povinnosťi, e pripominkenca, sťažnosťenca thaj navrhenca pal lengeri stanovenca určišardi aktivita, e žiadosťa vaj e prosbaha pal o uskutočninipen penge socialno-ekonomickone, politickone thaj osobne pravengero thaj zakonne interesengero, thaj e sťažnosťaha pal lengero porušinipen.
E vojakenge, e vnutorne vecengere thaj e themutne bezpečnosťakere organengere buťikerdnen, aj sar e radovone thaj veducone manušen e Themutne trestno-vykonávaco službakere e Ukrajinakere si pravo te den podanija save na len andre lengeri služobno aktivita.
E manušen save naj e Ukrajinakere themutne thaj zakonnes ačhen pre lakero teritorijos si ajso isto pravo te den podanije sar e Ukrajinakere themutnen, te e maškar-themutne dohovora na ustanovinen aver.
So hin podanija thaj lenge tipura
E themutnengere podanija hin pisomnes vaj mujale phenďile navrha (pripominki), žiadosťi (prosbi) thaj sťažnosťi (artiklos 3 e Zakonoskero).
Navrhos (pripominka) (пропозиція, зауваження) hin e themutnengero podanije, andre savo phenen rada, odporučinipen pal o keriben e themutne mociakere thaj e lokalno korkoreskero rajipnaskere organengero, e poslancengero pre savore urovňi thaj e funkcionarengero; aj sar phenen gondoľi pal o usporiadinipen e spoločno vzťahengero thaj e themutnengere dživipnaskere podmienkengero, pal o lačharipen e pravno zakladoskero e themutne thaj spoločne dživipnaskero, e socialno-kulturno thaj aver oblastengero e themeskere thaj e spoločnosťakere keripnaskero.
Žiadosť (prosba) (заява, клопотання) hin e themutnengero podanije e mangipnaha te pomoginen lenge te uskutočninen penge prava thaj interesa save si zakotvime ande Konštitucija thaj ande platno zakona, vaj oznámenije pal o porušinipen e platno zakonengero vaj pal e chybi ando keriben e podnikengero, ustanovkengero thaj organizacijengero bi o dikhipen pre o vlastnictvosko tipos, e Ukrajinakere themutne poslancengero, e lokalno radengere poslancengero thaj e funkcionarengero, aj sar o pheniben e gondoľakero pal o lačharipen lengere keripnaskero. Prosba (клопотання) hin pisomno podanije e mangipnaha te uzninen e manušeske o príslušno statusos, prava vaj slobodi thaj aver.
Sťažnosť (скарга) hin podanije e požiadavkaha te obnovinen e prava thaj te arakhen e themutnengere zakonne interesa save sas porušime e konanenca (bi-konaneha) vaj e rozhodnibnenca e themutne organengere, e lokalno korkoreskero rajipnaskere organengere, e podnikengere, ustanovkengere, organizacijengere, e themutnengere združenijengere vaj e funkcionarengere.
Požiadavki pre o keripen e themutnengere podanijengero
E podanija bičhaven ke organa e themutne mociakere thaj e lokalno korkoreskero rajipnaskere organa, ke podnikura, ustanovki, organizaciji bi o dikhipen pre o vlastnictvosko tipos, ke e themutnengere združenija vaj ke funkcionara, ande save kompetencija perel o rozhodninipen pal e otazki ando podanije. O podanije šaj del jekh manuš (osobno) vaj manušengeri grupa (kolektivno). Osobitno forma e kolektivno themutnengere podanijeskeri ke Prezidentos e Ukrajinakero, ke Verchovna Rada e Ukrajinakeri, ke Kabinetos e ministrengero e Ukrajinakero vaj ke organos e lokalno korkoreskero rajipnaskero hin elektronicko peticija, savi podanen thaj prejedninen pal o drom ando artiklos 23-1 e Zakonoskero.
O podanije šaj avel mujalo vaj pisomno.
Mujalo podanije o themutno phenel pre osobno prijatinipen vaj telefononeha pre určišarde kontaktne centra, telefonengere "tate liniji", thaj o funkcionaros les zapisjinel (registririnel).
Pisomno podanije o themutno bičhavel poštaha vaj del ke príslušno organos, ustanovka osobnones vaj pre lestar splnomocnime manuš, saveskeri plno moc si kerďi pal o zakonos. O pisomno podanije šaj aj bičhavel pre o Internetos vaj elektronickone komunikacijakere prostriedkenca (elektronicko podanije).
Ando podanije mušinel avel:
- o familijakero nav, o nav, o dadeskero nav (по батькові),
- o than e themutneskero dživipnaskero,
- phenďi e otazkakeri podstata, e pripominkakeri, e navrhoskeri, e žiadosťakeri vaj e sťažnosťakeri, e mangipnaskeri vaj e požiadavkakeri.
- o pisomno podanije mušinel podpisaľ te avel e žiadateľostar (žiadateľendar) e datumoha.
- ando elektronicko podanije mušinel aj avel e elektronicko poštakeri adresa, pre savi šaj bičhaven odpoveď e žiadateľoske, vaj informaciji pal aver komunikacijakere prostriedki lesa.
Elektronicko digitalno podpisos pre o bičhavipen e elektronicko podanijeskero na trubul.
O podanije kerdo bi o dodržinipen e phenďile požiadavkengero den pale e žiadateľoske e príslušno vysvetľinibnaha najneskor pal deš ďivesa katar o ďives, kana les prijatinde, okrem e pripadengere save si ande peršo čhast e artikloskeri 7 e Zakonoskero.
E podanija pal o denipen e bi-počinibnaskere pravno pomoci prejedninen pal o drom určišardo e Zakoneha, savo regulirinel o denipen e bi-počinibnaskere pravno pomoci.
Podanija save na prejedninen thaj na rozhodninen:
- Pisomno podanije bi o dživipnaskero than, bi o autoreskero (autorengero) podpisos, aj sar ajso, kastar našťi rozpozninen o autoros, uzninen sar anonimno thaj na prejedninen;
- podanije kastar našťi rozpozninen e otazkakeri podstata;
- palem podanija katar o jekh thaj isto manuš ke o jekh thaj isto organos (funkcionaros) pal o jekh thaj isto otazka, savi o organos (funkcionaros) imar rozhodninďa vecnones;
- podanije-sťažnosť, savi diňi pal o prekročinipen e phenďile terminosengero ando artiklos 17 akale Zakonoskero;
- podanije katar e manuša saven o sudos uzninďa sar manuša bi pravno šajipnaha te keren korkore pravne butja (недієздатні).
O rozhodniben te zastavinen o prejedninipen ajse podanijeskero lel o organoskero veducos, thaj phenen les e manušeske savo diňa o podanije.
E čhib e podanijengeri thaj e rozhodnibnengeri thaj e odpoveďengeri pre lende
O použitinipen e čhibengero ande themutnengere podanija thaj e rozhodnibna thaj e odpoveďi pre lende určinel o Zakon e Ukrajinakero "Pal o zabezpečinipen e ukrajinsko čhibakero sar themutni čhib".
E odpoveďi pre e fyzickone thaj pravnickone manušengere podanija ke organa e themutne mociakere, e Autonomno Republikakere Krym, e lokalno korkoreskero rajipnaskere organa, e themutne thaj komunalno vlastnictvoskere podnikura, ustanovki thaj organizaciji den ande themutni čhib, te o zakonos na ustanovinel aver (artiklos 13 e Zakonoskero e Ukrajinakero "Pal o zabezpečinipen e ukrajinsko čhibakero sar themutni čhib").
O drom thaj e terminosi te prejedninen e themutnengere podanija
Pal e peršo čhast e artikloskeri 15 e Zakonoskero e themutne mociakere thaj e lokalno korkoreskero rajipnaskere organa thaj lengere funkcionara, e podnikengere, ustanovkengere, organizacijengere veduca thaj funkcionara bi o dikhipen pre o vlastnictvosko tipos thaj e themutnengere združenija, ande save kompetencija perel o prejedninipen e žiadosťengero (prosbengero), si povinne te prejedninen len objektivnones thaj včas, te kontrolinen e činjenija phenďile andre lende, te len rozhodnibna pal e platno zakona thaj te zabezpečinen lengero vykonaninipen, thaj te informinen e themutnen pal e žiadosťengero (prosbengero) prejedninipnaskere rezultata.
E žiadosťi (prosbi) e Sovietskone zväzoskere hrdinengere, e Socialistickone buťakere hrdinengere thaj e manušengere le invalidnosť e vojnakeri dôvoda prejedninen osobnones e najbare veduca e themutne organengere, e lokalno korkoreskero rajipnaskere organengere, e podnikengere, ustanovkengere thaj organizacijengere.
O organos savo prijatinďa e žiadosťi thaj ande saveskeri kompetencija perel o rozhodninipen e otazkengero phenďile ande žiadosťi (prosbi), mušinel del odpoveď pal lengero prejedninipen, e veducoske vaj e manušeske podpisoha savo kerel leskere povinnosťi.
O rozhodniben te odmietninen e požiadavki ande žiadosť (prosba) phenen e themutneske pisomnes e odkazoha pre o Zakon, e dôvodenca e odmietninipnaskere thaj e vysvetľinibnaha, sar šaj podanel opravne podanije mamuj o rozhodniben.
E podanija prejedninen thaj rozhodninen ando terminos na buter sar jekh čhon katar lengero prijatinipnaskero ďives, thaj e podanija save na trubun dodatno skúminipen, hneď, ale na paleder sar dešupandž ďivesa katar lengero prijatinipnaskero ďives.
Te našťi rozhodninen e otazki ando podanije andro jekh čhon, o príslušno organoskero, podnikoskero, ustanovkakero vaj organizacijakero veducos vaj leskero zástupcos určinen o trubuno terminos pre o prejedninipen thaj informinen pal les e manušes savo diňa o podanije. O sasto terminos te rozhodninen e otazki phenďile ando podanije na šaj prekročinel štarvardešupandž ďivesa.
Pre odôvodnime pisomno požiadavka e themutneskeri šaj skracinen o prejedninipnaskero terminos sar o určišardo terminos. E themutnengere podanija, kas si zakoneha určišarde prednosťi, prejedninen prednostnones!
O zákaz te odmietninen o prijatinipen thaj o prejedninipen e podanijeskero
E podanija save si lačhes kerde thaj dine pal o určišardo drom mušinen te prijatinen thaj prejedninen.
Na troman odmietninen te prijatinen thaj prejedninen o podanije e odkazoha pre e themutneskere politickone gondoľi, o členstvo ande partija, o pohlavijos, o beršengero gin, o paťavipen, e nacionalita vaj pre kodo kaj na džanen e podanijeskeri čhib.
Te e otazki ando podanije save prijatinďa o themutne mociakero organos, o lokalno korkoreskero rajipnaskero organos, o podnikos, e ustanovka, e organizacija bi o dikhipen pre o vlastnictvosko tipos, e themutnengero združenije vaj o funkcionaros na peren ande lengere kompetenciji, mušinen les prebičhavel ke príslušno organos vaj funkcionaros na buter sar ande pandž ďivesa thaj te informinen pal les e themutnes, savo diňa o podanije. Te ando podanije naj informaciji trubune te o organos vaj o funkcionaros lel odôvodnime rozhodniben, ando isto terminos den les pale e themutneske e príslušno vysvetľinibnenca.
Na troman bičhaven e themutnengere sťažnosťi pre o prejedninipen ke organa vaj funkcionara, saveskere konanija vaj rozhodnibna o themutno napadinel.
O zodpovednosť pal o porušinipen e zakonengero pal e themutnengere podanija
Pal o artiklos 24 e Zakonoskero e manuša save si vine pal o porušinipen akale Zakonoskero ľidžan civilno, administrativno vaj trestno zodpovednosť určišardi e Ukrajinakere zakonenca.
Leperen! Te o themutno del podanije, savo anel andre klamne obvinenija thaj uražki, o diskreditinipen e themutne mociakere organengero, e lokalno korkoreskero rajipnaskere organengero thaj lengere funkcionarengero, vičhiba te rozpalinen nacionalno, rasovo, nabožensko nepriateľstvo thaj aver konanija, ľidžal zodpovednosť určišarďi e platno zakonenca (art.26) akale Zakonoskero.
Civilno zodpovednosť
Katar o vino manuš šaj len náhrada pal o materialno thaj moralno škoda kerdo e themutnenge, savengero pravo te podanen sas porušimo.
O artiklos 25 e Zakonoskero ustanovinel, kaj te vyhovinen e sťažnosťake, o organos vaj o funkcionaros, save line protipravno rozhodniben pal e themutneskero podanije, počinen leske o materialno škoda, savo si phandlo le podanibnaha thaj prejedninibnaha e sťažnosťakero, e odôvodnime vydavki pal o džanipen pre o prejedninipen e sťažnosťakero pre e príslušno organoskeri požiadavka thaj o zarobinipen savo našadinďa ande kodi doba. E spora pal o vymáhinipen e vydavkengero prejedninen ando sudos. Pre e themutneskero mangipen šaj leske počinen pal o platno zakonenca určišardo drom o moralno škoda, savo leske kerde e protipravne konanenca vaj rozhodnibnenca e organoskere vaj e funkcionaroskere ando prejedninipen e sťažnosťakero. O sudos určinel ande love o baripen e náhradakero pal o moralno (bi-majetkovo) škoda.
Kade e Ukrajinakere zakona mukhen te len katar o vino manuš (organos vaj funkcionaros) náhrada:
- pal o kerdo materialno škoda dobrovoľnones, thaj te si pal les sporos, ča pre o sudos. O zakonos spresninel, kaj ča e vydavki phandle le podanibnaha thaj prejedninibnaha e sťažnosťakero, e odôvodnime vydavki pal o džanipen pre o prejedninipen e sťažnosťakero pre e príslušno organoskeri požiadavka thaj o zarobinipen savo našadinďa ande kodi doba si te počinel;
- pal o kerdo moralno škoda ča pre o sudos; aj o baripen určinel o sudos.
Administrativno zodpovednosť
Pal o artiklos 212-3 e Ukrajinakere kodeksoskero pal e administrativne pravno porušeňa (anglune - КУпАП), pre o bi-zakonno odmietninipen te prijatinen thaj prejedninen o podanije den e funkcionarenge pokuta katar bišupandž dži penda ne-zdaňime minimalne prijmura e themutnengere.
Splnomocnime manuša saven si pravo te keren protokola pal e administrativno pravno porušeňa určišarde e artikloseha 212-3 КУпАП hin:
- o veducos thaj o zástupcos e veducoskero e Sekretariatoskero e Ukrajinakere Verchovna Radakere splnomocnime manušeskero pal e manušengere prava,
- o reprezentantos e Ukrajinakere Verchovna Radakere splnomocnime manušeskero pal e manušengere prava,
- aver buťikerdne e Sekretariatoskere e Ukrajinakere Verchovna Radakere splnomocnime manušeskero pal e manušengere prava andre lengeri kompetencija pal e funkčno povinnosťi (pal o prikazos e Ukrajinakere Verchovna Radakere splnomocnime manušeskero katar 16.02.2025 №3/02-15)
Trestno zodpovednosť
Ande varesave pripadi šaj o vino manuš ľidžal trestno zodpovednosť pal o artiklos 367 e Trestno kodeksoskero e Ukrajinakero pre o služobno nedbaľipen (службова недбалість).
Služobno nedbaľipen hin kana o služobno manuš na kerel vaj na lačhes kerel peskere služobne povinnosťi, bo leskero prístupos ke lende naj poctivo, thaj kodolesa kerďa podstatno škoda pre e zakonoha arakhle prava, slobodi thaj interesa e osobne themutnengere, pre e themutne vaj spoločno interesa vaj pre e osobne pravnickone manušengere interesa.
Disciplinarno zodpovednosť
Okrem akales, the kaj o artiklos 24 e Zakonoskero akada na phenel, o manuš savo lija protipravno rozhodniben pal e themutneskero podanije šaj ľidžal aj disciplinarno zodpovednosť (pokarhanije vaj prepustinipen pal o Kodeksos e buťakere zakonengero e Ukrajinakero, aj sar e postiha určišarde e zakonenca pal e themutni služba thaj e služba ande organa e lokalno korkoreskero rajipnaskere). O buťideno (veducos) lel rozhodniben pal o disciplinarno postihinipen e vine manušeskero.
Kontrola pal o dodržinipen e zakonengero pal e themutnengere podanija
O dodržinipen e zakonengero pal e themutnengere podanija kontrolinen pal penge kompetenciji e Verchovna Rada e Ukrajinakeri, e themutne poslanci e Ukrajinakere, o Prezidentos e Ukrajinakero, o Kabinetos e ministrengero e Ukrajinakero, o splnomocnimo manuš pal e manušengere prava e Verchovna Radakero e Ukrajinakero, e Verchovna Rada e Autonomno Republikakeri Krym, e oblasťakere, e Kyjivakere thaj Sevastopolekere foroskere, e okresoskere thaj e Kyjivoskere thaj Sevastopolekere forengere okresoskere themutne administraciji, e gavengere, e osadengere thaj e forengere radi thaj lengere vykonávaco komiteta, e lokalno radengere poslanci, aj sar e ministerstva thaj aver centralne organa e vykonávaco mociakere pre e podnikura, ustanovki thaj organizaciji, save si lenge podriadime.
