Dodatno dovolenka le buťikerde manušenge, kas si čhave vaj baro čhavo le invalidnosť
Додаткова відпустка працівникам, які мають дітей або повнолітню дитину з інвалідністю
Akava si mašinovo preložipen. Kampel kontrola le manušestar, savo džanel karpatsko romani čhib, thaj le juristastar. Dikhen vi o ukrajinsko originalo.
Переклад підготовлено за допомогою ШІ; незалежна мовна та юридична вичитка ще не виконана. У разі розбіжностей звіряйтеся з українським оригіналом. Карпатсько-ромська версія потребує перевірки компетентним носієм мови.
Normativno baza
- Konštitucija e Ukrajinakero
- Kodeks e zakonengero pal e buťi e Ukrajinakero
- Familijakero kodeks e Ukrajinakero
- Zakon e Ukrajinakero „Pal e dovolenki“
- Zakon e Ukrajinakero „Pal e organizacija e buťakere relacijengeri ando vojako stanos“
- Postanovija e Kabineto e Ministrengero e Ukrajinaske andar 15.11.2024, № 1338, „Pal varesave pučhibena pre o zavedenipen e dikhipnaske e dživeskero funkcionipen e manušesko“
- Postanovija e Plenumoskeri e Najbare Sudoskeri e Ukrajinaske andar 06.11.1992, № 9, „Pal e praksa e sudengeri te dikhen e buťakere sporura“
- Lil e Ministerstvoskero e socialno politikakero e Ukrajinaske andar 25.02.2015, № 76/13/116-15, „Pal o denipen e socialno dovolenkakeri le buťikerde manušenge, kas si čhave“
- Lil e Ministerstvoskero e socialno politikakero e Ukrajinaske andar 05.08.2016, № 438/13/116-16, „Pal e vysvetlenija pal e socialne dovolenki“
- Lil e Ministerstvoskero e buťakero thaj e socialno politikakero e Ukrajinaske andar 04.06.2007, № 132/13/133-07, „Pal e dodatno dovolenka e jekhutne dajakeri“
- Lil e Ministerstvoskero e buťakero thaj e socialno politikakero e Ukrajinaske andar 14.04.2008, № 235/0/15-08/13, „Vysvetlenije pal o aplikovanipen e artikloskero 19 e Zakonesko e Ukrajinakero »Pal e dovolenki« (dodatne dovolenki le buťikerde manušenge, kas si čhave)“
Kas si pravo pre kada dovolenka?
Pal artiklo 19 e Zakonesko e Ukrajinakero „Pal e dovolenki“, dodatno dovolenka del pes le buťikerde manušenge, kas si čhave vaj baro čhavo, savo si manuš le invalidnosť andar čhavoripen, I grupa, A podgrupa.
Pal artiklo 182-1 e Kodeksosko e zakonengero pal e buťi e Ukrajinakero, sako berš del pes dodatno poťimen dovolenka pre 10 kalendarne dive, bi o računinipen e sviatko divengero thaj e divengero, kana pal o zakonos na kerel pes buťi. Kada pravo si: jekhe katar o dad thaj e daj, kas si duj vaj buteder čhave tele 15 berš; jekhe katar o dad thaj e daj, kas si čhavo le invalidnosť; jekhe katar o dad thaj e daj, save adoptisarde čhaves; e dajake (e dadeske) e manušeske le invalidnosť andar čhavoripen, I grupa, A podgrupa; e jekhutne dajake; e dadeske, savo barjarel čhaves vaj manušes le invalidnosť andar čhavoripen, I grupa, A podgrupa, bi e daj (vi kana e daj si but vakto ande sastipnasko thano); thaj e manušeske, savo lelja čhaves vaj manušes le invalidnosť andar čhavoripen, I grupa, A podgrupa, tele opikija (опіка).
Kana si buteder zakonune bazura pre kada dovolenka, lakero khetano vakto na šaj avel buteder sar 17 kalendarne dive.
Poznamka: Ande A podgrupa e I grupakeri e invalidnosťakeri pašaven o manuša, kas si jekh but baro našavipen e sastipnaskero. Len trubul furt aver manušeskeri kontrola, dogljad vaj pomoš, thaj čačeste na šaj te kerel samoservis (trito paragrafos e puntoskero 13 e kriterijengero pre o priznanipen e manušesko sar manuš le invalidnosť, save si sastarde e postanovijasa e Kabineto e Ministrengero e Ukrajinaske andar 15.11.2024, № 1338). VAŽNO! Jekh katar o dad thaj e daj šaj lel dodatno socialno dovolenka, te o aver katar le rom thaj e romni ande akava kalendarno berš na využinďa peskero pravo pre kada dovolenka. Ando vojako stanos o buťideno (роботодавець) šaj na del akaja dovolenka e buťikerde manušeske, te jov kerel buťi pre objektura e kritično infrastrukturakere, ande proizvodstvo e obranakere tovarengero vaj te pherel mobilizacijako zadanie (objednavka) (dujto čast e artikloskero 12 e Zakonesko e Ukrajinakero „Pal e organizacija e buťakere relacijengeri ando vojako stanos“).
O poňatia „jekhutni daj“ thaj „jekhutno dad“
Jekhutni daj si daj, kaj ande akto pal o rodenipen e čhaveskero o informaciji pal o murš sar dad e čhaveskero si zapisarde pal e dajakeri instrukcija ando ustanovime poriadkos. Vi si daj e čhaveskeri, leskero dad muľa, vaj o sudos leske lelja e dadipnaskere prava, priznaňinďa les sar nezvestno (безвісно відсутній) vaj proglasinaňinďa les sar mulo, te o čhavo na sas adoptisardo avere muršestar (punto 2 e Poriadkosko pal o denipen e dovolenkakero kana rodel pes čhavo, sastardo e postanovijasa e Kabineto e Ministrengero e Ukrajinaske andar 07.07.2021, № 693).
O poňatije „jekhutni daj“ si phenďino vi ande punto 9 e postanovijakero e Plenumoskeri e Najbare Sudoskeri e Ukrajinaske andar 06.11.1992, № 9, „Pal e praksa e sudengeri te dikhen e buťakere sporura“. Kada definicija e jekhutne dajakeri využinel pes numa pre o denipen e privilegijengero thaj e garancijengero, save o buťakero zakonos del pal e dovolenki (lil e Ministerstvoskero e socialno politikakero e Ukrajinaske andar 05.08.2016, № 438/13/116-16, „Pal e vysvetlenija pal e socialne dovolenki“ thaj lil e Ministerstvoskero e buťakero thaj e socialno politikakero e Ukrajinaske andar 04.06.2007, № 132/13/133-07, „Pal e dodatno dovolenka e jekhutne dajakeri“).
Jekhutno dad si dad e čhaveskero, leskeri daj muľa, vaj o sudos lake lelja e dajipnaskere prava, priznaňinďa la sar nezvestno (безвісно відсутня) vaj proglasinaňinďa la sar muľi, te o čhavo na sas adoptisardo avere džuvľatar (punto 2 e Poriadkosko pal o denipen e dovolenkakero kana rodel pes čhavo, sastardo e postanovijasa e Kabineto e Ministrengero e Ukrajinaske andar 07.07.2021, № 693).
Te e džuvľi pale bijavel pes muršeha, savo na adoptisarinďa lake čhaves (čhaven), oda na hin baza te cikňarel pes e dodatno socialno dovolenka vaj te na del pes lake. Pal artiklo 260 e Familijakere kodeksosko e Ukrajinakero, te e mačoha vaj o vitčim dživen ande jekh familija le cikne vaj na-pherdeberšengere (малолітні, неповнолітні) čhaveha vaj čhajaha e romeske vaj e romnake, len si pravo te avel len učasť ande lengero barjaripe. O zakonos phenel pravo, na obligacija, e mačohakeri vaj e vitčimakeri te barjaren e čhaven.
O lelipen e alimenturengero na lel avri e jekhutne dajakeri vaj e jekhutne dadeskeri statuso pre o denipen e dodatno dovolenkakero. O poťinipen e alimenturengero si obligacija pre o utaripen, oda si materialno čast, pal artiklo 180 e Familijakere kodeksosko e Ukrajinakero. Ale o zakonos phandel o pravo pre dovolenka le barjaripnaskere faktoha, oda si personalno učasť. Te o dad poťinel love, ale na dikhel e čhaves thaj na avel les učasť ande leskero dživenipen, e daj dikhel pes sar daj, savi barjarel e čhaves korkori.
Dokumentura, save potvrdisaren o pravo pre dodatno dovolenka
Prikladno listo e dokumentengero, save potvrdisaren o pravo pre dodatno dovolenka, pal artiklo 19 e Zakonesko e Ukrajinakero „Pal e dovolenki“ thaj artiklo 182-1 e Kodeksosko e zakonengero pal e buťi e Ukrajinakero:
Jekh katar o dad thaj e daj, kas si duj vaj buteder čhave tele 15 berš del kopiji e svidoctvengere pal o rodenipen e čhavengero (oda potvrdisaren o berša thaj e familijake relaciji pal artiklo 144 e Familijakere kodeksosko e Ukrajinakero).
Jekh katar o dad thaj e daj, kas si čhavo le invalidnosť:
- a) kopija e svidoctvoskeri pal o rodenipen e čhaveskero;
- b) kopija e pensijake legitimacijakeri vaj e legitimacijakeri e manušeskeri, savo lel državno socialno pomoš namiesto e pensija (замість пенсії), kaj si zapis pal e invalidnosť e čhaveskeri; vaj kopija e medikane phendipnaskeri pal o čhavo le invalidnosť tele 18 berš, savi del o instituciji e Ministerstvoskere e sastipnaskero e Ukrajinaske (pal Zakon e Ukrajinakero „Pal e državno socialno pomoš le manušenge le invalidnosť andar čhavoripen thaj le čhavenge le invalidnosť“).
Jekh katar o dad thaj e daj, savo adoptisarinďa čhaves:
- a) kopija e svidoctvoskeri pal o rodenipen;
- b) kopija e sudikane rozhodnibnaskeri pal e adopcija e čhaveskeri (pal artiklo 233 e Familijakere kodeksosko e Ukrajinakero, bo e adopcija ustanovinel pes sudikane rozhodnibnaha).
Jekh katar o dad thaj e daj e manušeske le invalidnosť andar čhavoripen, I grupa, A podgrupa:
- a) kopija e svidoctvoskeri pal o rodenipen e čhaveskero;
- b) kopija e pensijake legitimacijakeri vaj e legitimacijakeri e manušeskeri, savo lel državno socialno pomoš namiesto e pensija (замість пенсії), kaj si zapis pal e invalidnosť; vaj kopija e dovidkakeri pal o dikhipen e dživeskero funkcionipen e manušesko (pal postanovija e Kabineto e Ministrengero e Ukrajinaske andar 15.11.2024, № 1338, „Pal varesave pučhibena pre o zavedenipen e dikhipnaske e dživeskero funkcionipen e manušesko“).
Jekhutni daj:
- a) kopija e svidoctvoskeri pal o rodenipen e čhaveskero;
- b) dovidka e organoskere pre o državno registro e civilno stanoskere aktengero (ДРАЦС), pal o bazura, pre save zapisarde o informaciji pal o dad ande kniha e registro e rodenipnaskere aktengero (pal artiklo 135 e Familijakere kodeksosko e Ukrajinakero);
- c) kopija e pasoskeri.
Džuvľi, kas mulo o rom, vaj murš, kas muľi e romni:
- a) kopija e svidoctvoskeri pal o rodenipen e čhaveskero;
- b) kopija e svidoctvoskeri pal o bijav;
- c) kopija e svidoctvoskeri pal o meriben e romesko vaj e romnakero (oda potvrdisarel o dokončipen e bijaveskero pal artiklo 104 e Familijakere kodeksosko e Ukrajinakero);
- d) kopija e pasoskeri.
Rozvedime džuvľi vaj murš, savo barjarel čhaves bi o dad vaj bi e daj:
- a) kopija e svidoctvoskeri pal o rodenipen e čhaveskero;
- b) kopija (extrakto) e sudikane rozhodnibnaskeri pal o rozvod vaj svidoctvo pal o rozvod;
- c) oficialno dokumentos, savo si kerdo, pripravime thaj potvrdisardo ando ustanovime poriadkos, thaj savo dostatočno čačeste potvrdisarel kaj o dad vaj e daj na len učasť ande barjaripe e čhaveskero. Kada norma avel andar e oficialne vysvetlenija ande lil e Ministerstvoskero e socialno politikakero e Ukrajinaske andar 25.02.2015, № 76/13/116-15, „Pal o denipen e socialno dovolenkakeri le buťikerde manušenge, kas si čhave“. Sar dokaz šaj avel: sudikano rozhodniben pal o lel-avripe e dadipnaskere vaj e dajipnaskere pravengero, dovidka andar e škola vaj e čhavengeri zahradka, aktos e khetanipnaskero e bytoskere spoluvlastnikengero (ОСББ) vaj e lokalno samoupravipnaskero, kaj o čhavo dživel bi jekh katar o dad thaj e daj, thaj aver asavke dokumentura.
Trubul te phenel, kaj o akana platno zakonos na ustanovinel konkretno listo e dokumentengero, save e jekhutni daj vaj o jekhutno dad trubul te del te potvrdisarel peskero statuso thaj te lel dodatno socialno dovolenka.
Špecialne pravidla pre dodatno dovolenka pal e čhave
▶ O pravo pre dodatno dovolenka avel jekhvar ando berš thaj na phandel pes pre oda, keci vakto o manuš kerďa buťi. Kana leskero buťakero relacija dokončinel pes, les si pravo te lel kada dovolenka sasti vaj te lel lovengeri kompensacija (lil e Ministerstvoskero e buťakero thaj e socialno politikakero e Ukrajinaske andar 14.04.2008, № 235/0/15-08/13).
▶ Le buťikerde manušenge, save si prizvime pre terminovo vojako služba, pre vojako služba pal o priziv e oficerengero, pre vojako služba pal o priziv kana mobilizacija ando špecialno periodos, pre vojako služba pal o priziv e rezervistengero ando špecialno periodos, vaj save si prijate pre kontraktno vojako služba, poťinel pes pal lengeri vôľa thaj pal lengeri aplikacija lovengeri kompensacija pre savore na-využime dive e beršeskeri dovolenkakeri. Vi poťinel pes pre o na-využime dive e dodatno dovolenkakeri le buťikerde manušenge, kas si čhave vaj baro čhavo le invalidnosť andar čhavoripen, I grupa, A podgrupa. E aplikacija trubul te del pes najpalal pre o posledno dives e čhonoskero, ande savo o manuš sas uvoľnime andar e buťi vaš o priziv pre vojako služba (artiklo 83 e Kodeksosko e zakonengero pal e buťi e Ukrajinakero, artiklo 24 e Zakonesko e Ukrajinakero „Pal e dovolenki“).
▶ Ando vojako stanos e dodatno dovolenka pal e čhave, upral e beršeskeri osnovno dovolenka, šaj del pes pal o rozhodniben e buťideneskero bi o uchovanipen e poťibnaskero. O denipen e na-využime divengero katar kada dovolenka presuninel pes pre o periodos pal o dokončipen vaj o zrušenije e vojake stanoskero. Pal o rozhodniben e buťideneskero šaj del pes o na-využime dive e dovolenkakere bi o uchovanipen e poťibnaskero. Kada norma na aplikujinel pes pre o veduce buťikerde manuša e sikľipnaskere institucijengere thaj organizacijengere, e sikľipnaskere (pedagogikane) častengere e aver institucijengere thaj organizacijengere, pre o pedagogikane, naučno-pedagogikane thaj naučne buťikerde manuša (artiklo 12 e Zakonesko e Ukrajinakero „Pal e organizacija e buťakere relacijengeri ando vojako stanos“).
▶ Asavke dovolenki na šaj te rozdel pes pre časti.
▶ Pre e dodatno dovolenka pal e čhave aplikujinen pes e generalne prava pre o presunipen vaj o predlženije e dovolenkakero pal artiklo 11 e Zakonesko e Ukrajinakero „Pal e dovolenki“. O buťideno na hin les pravo te vičinel pale e buťikerde manušes andar e dodatno dovolenka pal e čhave.
▶ O pravo pre e dodatno dovolenka pal e čhave si vi le manušenge, save keren buťi pal o sumisnyctvo (сумісництво: aver buťakero kontrakto ando slobodno vakto katar e osnovno buťi) (artiklo 2 e Zakonesko e Ukrajinakero „Pal e dovolenki“).
▶ Lovengeri kompensacija pre e dodatno socialno dovolenka šaj poťinel pes numa kana o buťakero relacija dokončinel pes (čast 1 e artikloskero 24 e Zakonesko e Ukrajinakero „Pal e dovolenki“).
