Ժառանգության իրավունքի ձևակերպումը
Թարգմանությունը պատրաստվել է արհեստական բանականության օգնությամբ և դեռ չի անցել անկախ լեզվական ու իրավական ստուգում։ Տարբերությունների դեպքում ստուգեք ուկրաիներեն բնագիրը։
Переклад підготовлено за допомогою ШІ; незалежна мовна та юридична вичитка ще не виконана. У разі розбіжностей звіряйтеся з українським оригіналом.
Իրավական հիմք
- Ուկրաինայի քաղաքացիական օրենսգիրք (ՔՕ)
- Ուկրաինայի «Նոտարիատի մասին» օրենք
- Ուկրաինայի «Անշարժ գույքի նկատմամբ իրային իրավունքների և դրանց ծանրաբեռնումների պետական գրանցման մասին» օրենք
- Ուկրաինայի «Միջազգային մասնավոր իրավունքի մասին» օրենք
- Ուկրաինայի նոտարների նոտարական գործողությունների կատարման կարգ՝ հաստատված արդարադատության նախարարության 2012 թվականի փետրվարի 22-ի № 296/5 հրամանով
- Ուկրաինայի Գերագույն դատարանի պլենումի 2008 թվականի մայիսի 30-ի № 7 «Ժառանգության գործերով դատական պրակտիկայի մասին» որոշում
- Ուկրաինայի 2023 թվականի նոյեմբերի 08-ի № 3449-IX «Ժառանգության բացման ու ձևակերպման կարգը կատարելագործելու վերաբերյալ որոշ օրենքներում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենք
| Ուշադրությո՛ւն!!! 2022 թվականի փետրվարի 24-ից «Ռազմական դրության իրավական ռեժիմի մասին» օրենքով Ուկրաինայում մտցվել է ռազմական դրություն։
Ուշադրությո՛ւն։ 18.06.2023-ից գործում է ժառանգության ընդունման ընդհանուր՝ 6-ամսյա ժամկետը։ Բացված ժառանգական գործը պարտադիր գրանցվում է ժառանգական ռեգիստրում և համապատասխան գրքերում։ Ռազմական կամ արտակարգ դրության դեպքում ռեգիստրի անհասանելիության պայմաններում նոտարը գործը բացում է առանց դրա և նախկին գործի, ժառանգական պայմանագրի, կտակի առկայությունն ստուգում է մուտքը վերականգնելու օրվանից հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում։ Եթե հայտնաբերվում է նախկինում բացված գործ, առանց ռեգիստրի բացված գործը փոխանցվում է այն առաջինը բացած նոտարին։ Այդպիսի գործի բացակայությամբ կատարվում է գրանցում ժառանգական ռեգիստրում (արդարադատության նախարարության 22.02.2012 թվականի № 296/5 «Ուկրաինայի նոտարների նոտարական գործողությունների կատարման կարգը հաստատելու մասին» հրամանի II բաժնի 10-րդ գլխի 2-րդ կետի 2.7 ենթակետ)։ |
Ժառանգման տեսակները
- ըստ օրենքի,
- ըստ կտակի։
Կտակը ժառանգության գրավոր փաստաթուղթ է՝ մահվան դեպքում անձին պատկանող գույքի և գույքային իրավունքների վերաբերյալ կարգադրությամբ։ Այն պարտադիր վավերացվում է նոտարի կողմից, և մեկ օրինակ մնում է նոտարական գործում։
Կտակի բացակայության, անվավերության, ըստ կտակի ժառանգների կողմից ժառանգությունը չընդունելու կամ դրանից հրաժարվելու, ինչպես նաև կտակով ամբողջ ժառանգությունը չներառելու դեպքում ժառանգումը կատարվում է օրենքով՝ հերթականությամբ։
Ի՞նչ է ներառվում ժառանգության մեջ
Ժառանգության մեջ մտնում են բացման պահին ժառանգատուին պատկանած և մահով չդադարած բոլոր իրավունքներն ու պարտականությունները։
Չեն ներառվում ժառանգատուի անձի հետ անխզելի կապված իրավունքներն ու պարտականությունները, մասնավորապես՝
- անձնական ոչ գույքային իրավունքները,
- ընկերություններին մասնակցության և քաղաքացիների միավորումներին անդամակցության իրավունքը, եթե օրենքը կամ հիմնադիր փաստաթղթերն այլ բան չեն սահմանում,
- խեղման կամ առողջության այլ վնասի հատուցման իրավունքը,
- ալիմենտի, կենսաթոշակի, օգնության կամ օրենքով այլ վճարումների իրավունքները,
- անձի՝ որպես պարտատիրոջ կամ պարտապանի իրավունքներն ու պարտականությունները։
Ո՞ւր է ներկայացվում ժառանգության ընդունման դիմումը
Ժառանգությունը բացվում է անձի մահվան կամ նրան մահացած հայտարարելու հետևանքով։ Ըստ կտակի և օրենքի ժառանգ կարող են լինել բացման պահին կենդանի ֆիզիկական անձինք, ինչպես նաև ժառանգատուի կենդանության օրոք սաղմնավորված և ժառանգության բացումից հետո կենդանի ծնված անձինք։
Ըստ օրենքի կամ կտակի ժառանգին ընդունման համար տրվում է մահվան օրվանից վեց ամիս։ Այդ ընթացքում պետք է դիմում ներկայացնել նոտարին, գյուղական բնակավայրերում՝ տեղական ինքնակառավարման լիազորված պաշտոնատար անձին։ Ժառանգությունը կարելի է ձևակերպել պետական կամ մասնավոր նոտարի մոտ՝ ժառանգության բացման վայրում։
Ժառանգության բացման վայրը
Դա ժառանգատուի վերջին բնակության վայրն է։ Եթե այն անհայտ է՝ անշարժ գույքի կամ դրա հիմնական մասի գտնվելու վայրը, իսկ անշարժ գույքի բացակայությամբ՝ շարժական գույքի հիմնական մասի վայրը։ Եթե վերջին բնակության վայրն օտար երկրում էր, բացման վայրը որոշվում է «Միջազգային մասնավոր իրավունքի մասին» օրենքով (ՔՕ 1221-րդ հոդված)։
Օտարերկրյա տարրով ժառանգություն
«Միջազգային մասնավոր իրավունքի մասին» օրենքի 71-րդ և 72-րդ հոդվածների հաշվառմամբ ժառանգական հարաբերությունները կարգավորվում են վերջին բնակության երկրի իրավունքով, եթե կտակում ժառանգատուն չի ընտրել իր քաղաքացիության երկրի իրավունքը։ Ընտրությունն անվավեր է, եթե կտակից հետո քաղաքացիությունը փոխվել է։ Անշարժ գույքի ժառանգումը կարգավորվում է դրա գտնվելու երկրի, իսկ Ուկրաինայում պետական գրանցման ենթակա գույքինը՝ Ուկրաինայի իրավունքով։
Ժառանգությունն անժառանգ ճանաչելը
Ըստ կտակի և օրենքի ժառանգների բացակայության, նրանց իրավունքից հեռացման, չընդունելու կամ հրաժարվելու դեպքում անշարժ գույքի, իսկ դրա բացակայությամբ՝ շարժական գույքի հիմնական մասի գտնվելու վայրի տեղական ինքնակառավարման մարմինը պարտավոր է դատարան ներկայացնել ժառանգությունն անժառանգ ճանաչելու դիմում։
Այդ դիմումը կարող է ներկայացնել նաև ժառանգատուի պարտատերը, իսկ գյուղատնտեսական հողամասերի առկայությամբ՝ հարակից հողամասերի սեփականատերերը կամ օգտագործողները։ Այդ դեպքում դատարանը ներգրավում է ժառանգության անշարժ գույքի վայրի տեղական ինքնակառավարման մարմիններին։
Ժառանգման իրավունքից հեռացումը
Ժառանգման իրավունք չունեն ժառանգատուին կամ հնարավոր ժառանգներից մեկին դիտավորությամբ կյանքից զրկած կամ նրանց կյանքի դեմ փորձ կատարած անձինք։
Սա չի կիրառվում փորձ կատարած անձի նկատմամբ, եթե ժառանգատուն, իմանալով դրա մասին, այնուամենայնիվ նրան կտակով ժառանգ է նշանակել։
Իրավունք չունեն կտակի կազմմանը, փոփոխմանը կամ վերացմանը դիտավորությամբ խոչընդոտած և դրանով իրենց կամ այլոց ժառանգման իրավունքի առաջացմանը կամ բաժնի ավելացմանը նպաստած անձինք։
Ըստ օրենքի չեն ժառանգում այն ծնողները, որոնք երեխայի նկատմամբ զրկված էին ծնողական իրավունքներից, և դրանք բացման պահին վերականգնված չէին։
Ըստ օրենքի չեն ժառանգում ծնողները (որդեգրողները), չափահաս երեխաները (որդեգրվածները) և այլ անձինք, որոնք խուսափել են ժառանգատուին պահելու պարտականությունից՝ դատարանի հաստատմամբ։
Ըստ օրենքի միմյանցից չեն ժառանգում անվավեր կամ դատարանի կողմից անվավեր ճանաչված ամուսնության մեջ գտնվող անձինք։
Եթե ամուսնությունն անվավեր է ճանաչվել ամուսիններից մեկի մահից հետո, ողջ մնացած ամուսնուն, որը չգիտեր ու չէր կարող իմանալ գրանցման խոչընդոտների մասին, դատարանը կարող է ճանաչել մահացածի բաժնի ժառանգման իրավունքը՝ այդ ամուսնության ընթացքում ձեռքբերված գույքում։
Դատարանը կարող է անձին հեռացնել ըստ օրենքի ժառանգումից, եթե հաստատվի, որ նա խուսափել է տարեցության, ծանր հիվանդության կամ խեղման պատճառով անօգնական ժառանգատուին օգնություն տրամադրելուց։
Այս դրույթները վերաբերում են բոլոր ժառանգներին, ներառյալ պարտադիր բաժնի իրավունք ունեցողներին և կտակային հանձնարարություն ստացողներին (ՔՕ 1224-րդ հոդված)։
Ժառանգության իրավունքի վկայագիր ստանալու իրավունքը
Ժառանգությունն ընդունած ժառանգը կարող է ստանալ իրավունքի վկայագիր։ Մի քանի ժառանգ ընդունելիս յուրաքանչյուրին տրվում է վկայագիր՝ մյուսների անունների ու բաժինների նշմամբ։ Վկայագրի բացակայությունը չի զրկում ժառանգության իրավունքից (ՔՕ 1296-րդ հոդված)։
Ժառանգի՝ վկայագրի համար դիմելու պարտականությունը։
Ծանրաբեռնված գույք և/կամ գույքային իրավունքներ և/կամ անշարժ կամ պետական գրանցման ենթակա այլ գույք ժառանգած անձը պարտավոր է վկայագրի համար դիմել նոտարի կամ գյուղական բնակավայրում՝ տեղական ինքնակառավարման լիազորված պաշտոնատար անձի։ Մի քանի ժառանգի դեպքում յուրաքանչյուրի անունով տրվում է վկայագիր՝ մյուսների անունների ու բաժինների նշմամբ (ՔՕ 1297-րդ հոդված)։
Դիմումից բացի ներկայացվում են մահվան փաստը, ժառանգության բացման ժամանակն ու վայրը, վկայագրի դիմողների ըստ օրենքի ժառանգման հիմքերը, վկայագրվող գույքի կազմը հաստատող փաստաթղթեր, ժառանգատուի հետ ազգակցական ու այլ հարաբերությունների ապացույցներ, գույքը ժառանգատուին պատկանելու և վկայագրի վճարը կատարելու փաստաթղթեր։
Վկայագրի տրամադրման ժամկետը
Վկայագիրը տրվում է ժառանգության բացումից վեց ամիս անց։ Սաղմնավորված, բայց չծնված երեխայի օգտին կտակի դեպքում վկայագրի տրամադրումն ու բոլոր ժառանգների միջև բաժանումը հնարավոր են միայն ծնվելուց հետո։ Այս մասի առաջին պարբերությունը կիրառվում է նաև ըստ օրենքի ժառանգման դեպքում՝ ժառանգատուի կենդանության օրոք սաղմնավորված և մահից հետո ծնված երեխայի համար։ Մինչև ընդունման ժամկետի ավարտը նոտարը կարող է թույլատրել ժառանգատուի բանկային (ֆինանսական հաստատության) ավանդի մասի ստացումը՝ էական հանգամանքների առկայությամբ (ՔՕ 1298-րդ հոդված)։
Ժառանգներին կամ պետությանը ժառանգաբար անցնող գույքի վկայագիրը տալիս է նոտարը, իսկ գյուղական բնակավայրերում՝ նոտարական գործողություններ կատարող տեղական ինքնակառավարման պաշտոնատար անձը։
Վկայագիրը տրվում է բացման վայրում՝ բացի ՔՕ-ի բացառություններից։
Տրամադրման ժամկետները սահմանված են Ուկրաինայի քաղաքացիական օրենսդրությամբ։
Ամուսիններից մեկի մահվան դեպքում համատեղ գույքի բաժնի սեփականության վկայագիրը նոտարը տալիս է բացման վայրում՝ բացի ՔՕ-ի բացառություններից։
Եթե բաց է թողնվել ընդունման ժամկետը
Հարցը կարող է լուծվել՝
- եթե ժառանգությունն ընդունած մյուս ժառանգները չեն առարկում՝ նրանց գրավոր համաձայնությամբ դիմում եք նոտարին,
- եթե նրանք առարկում են կամ չկան՝ նոտարը մերժում է ձևակերպումը։ Ժամկետը պետք է երկարաձգել դատական կարգով՝ բացատրելով բացթողման պատճառը։ Դատարանը երկարաձգում է հարգելի պատճառներով բաց թողնված ժամկետները։
Եթե անձի իրավունքը կախված է այլ ժառանգների չընդունելուց կամ հրաժարումից, նրան տրվում է այդ պահից երեք ամիս։ Երեք ամսից պակաս մնացած ժամկետը երկարաձգվում է մինչև երեք ամիս։
Ուշադրությո՛ւն։ Այն բնակավայրերում, որտեղ պետական մարմինները ժամանակավորապես չեն իրականացնում կամ ամբողջությամբ չեն իրականացնում լիազորությունները, ժառանգման իրավունքի առանձնահատկությունները կարգավորվում են ՔՕ-ով։
Ո՞ր պատճառներն են հարգելի
- տեղաշարժը սահմանափակող երկարատև հիվանդությունը,
- երկարատև գործուղումը,
- ազատազրկման վայրում գտնվելը,
- հարազատի մահվան մասին չիմանալը, օրինակ՝ այլ հարազատները չեն հայտնել, և այլն։
Ուշադրությո՛ւն։ 6-ամսյա ժամկետում դիմելու անհրաժեշտությունը չիմանալը հարգելի պատճառ չէ։ Դատարանի երկարաձգումից հետո դիմումը՝ վճռի պատճենով, ներկայացվում է նոտարին, ապա ձևակերպումը կատարվում է ընդհանուր կարգով։
Ժառանգության իրավունքի պետական գրանցումը
«Անշարժ գույքի նկատմամբ իրային իրավունքների և դրանց ծանրաբեռնումների պետական գրանցման մասին» օրենքով նոտարը՝ որպես հատուկ սուբյեկտ, անշարժ գույքի ժառանգության վկայագրի տրամադրման օրը պետական գրանցում է կատարում իրային իրավունքների ռեգիստրում՝ մուտքագրելով սեփականության իրավունքի անցումը ժառանգի անունով։
Ժառանգի անշարժ գույքի սեփականության իրավունքն առաջանում է պետական գրանցման պահից։
Վկայագրում փոփոխություններ կատարելը
Ժառանգությունն ընդունած բոլոր ժառանգների համաձայնությամբ նոտարը կամ բացման վայրի տեղական ինքնակառավարման լիազորված պաշտոնատար անձը կարող է փոփոխել վկայագիրը։ Մեկ ժառանգի պահանջով փոփոխությունները կարող են կատարվել դատարանի վճռով։ Հոդվածի 1-ին ու 2-րդ մասերի դեպքերում նոտարը տալիս է նոր վկայագրեր (ՔՕ 1300-րդ հոդված)։
Վկայագիրն անվավեր ճանաչելը
Դատարանն այն անվավեր է ճանաչում, եթե ստացողը ժառանգման իրավունք չուներ, ինչպես նաև օրենքի այլ դեպքերում (ՔՕ 1301-րդ հոդված)։
Իրավական խորհրդատվության ստացումը
Դիմեք անվճար իրավաբանական օգնության համակարգին՝
- կոնտակտային կենտրոն՝ 0 800 213 103 (Ուկրաինայի ներսում՝ անվճար),
- իրավական օգնության բյուրոներ (տեղադրությունը, հեռախոսահամարները, աշխատանքային ժամերը՝ քարտեզում)
